Bức ảnh một vị kiếm sư đang cầm katana theo phương thẳng đứng, và trên thân lưỡi được phân chia rõ ba vùng: Attack – Control – Defence. Đây không phải cách phân chia ngẫu nhiên, mà phản ánh nguyên lý sử dụng kiếm truyền thống trong thực chiến và luyện tập.
1. Attack – Vùng tấn công (Monouchi)
Phần trên cùng của lưỡi kiếm – thường tính từ khoảng 1/3 đầu lưỡi – được gọi là monouchi.
Đây là vùng có vận tốc đầu mũi lớn nhất khi chém, tạo ra lực cắt tối ưu nhờ:
– Quán tính xoay quanh trục tay cầm
– Độ cong (sori) hỗ trợ đường chém trượt
– Trọng tâm được phân bổ để tối đa hóa lực ở đoạn cuối
Trong kiếm đạo và battōjutsu, một cú chém chuẩn luôn ưu tiên sử dụng monouchi. Cắt bằng phần giữa hoặc sát chuôi sẽ làm giảm hiệu suất và mất kiểm soát.
2. Control – Vùng kiểm soát
Phần giữa lưỡi kiếm đóng vai trò trung gian giữa tấn công và phòng thủ.
Đây là vùng:
– Dùng để ép hướng kiếm đối phương
– Dẫn lực khi gạt (harai)
– Kiểm soát khoảng cách (maai)
Phần này cân bằng giữa lực và độ ổn định. Trong thực hành kỹ thuật đối luyện, kiểm soát tốt phần giữa lưỡi quyết định khả năng làm chủ nhịp độ trận đấu.
3. Defence – Vùng phòng thủ (Moto-haba gần chuôi)
Phần gần chuôi kiếm có kết cấu dày và cứng nhất.
Đây là nơi:
Chịu lực va chạm tốt hơn
Dùng để đỡ đòn (uke) khi cần thiết
Giảm nguy cơ gãy lưỡi
Trong cấu trúc kiếm Nhật truyền thống, phần gốc lưỡi luôn dày và chắc để đảm bảo độ bền cơ học. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng katana không được thiết kế như khiên chắn; phòng thủ trong kiếm thuật thiên về lệch hướng và kiểm soát, không phải đỡ trực diện bằng toàn bộ lực.
Kết luận rằng
Một thanh kiếm không chỉ là công cụ chém.
Nó là một hệ thống cân bằng giữa tấn công – kiểm soát – phòng thủ.
Người chơi kiếm nếu chỉ tập trung vào sức cắt mà bỏ qua khả năng kiểm soát và hiểu cấu trúc lực của lưỡi, sẽ không bao giờ đạt đến trình độ cao.
Hiểu đúng từng phần của lưỡi kiếm là bước đầu để:
Chém hiệu quả
Bảo vệ kiếm khỏi hư hại
Và quan trọng nhất: làm chủ bản thân khi cầm kiếm trên tay.
Tác giả: Kiet Anh
Nguồn: Shinobi Store
